Wystąpienie: Aleksandra Kot

Dziękuje.

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Projekt nowelizacji ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych z druku nr 2868 jest bardzo ważnym krokiem na drodze do budowania dostępności sądów dla obywateli, tak jak wspomniała pani posłanka, jak również jest bardzo ważnym krokiem na drodze do budowania wymiaru sprawiedliwości, który jest wymiarem sprawiedliwości nowoczesnym, zdigitalizowanym.

Jedną z najważniejszych zmian w tym projekcie ustawy jest zmiana, która odpowiada na postulat społeczny, na petycję Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych. Obowiązujące obecnie przepisy wprost nie gwarantują osobom niesłyszącym darmowej pomocy tłumacza, co może prowadzić do rozbieżności w orzecznictwie, do różnych interpretacji obowiązujących przepisów, co rodzi pewną obawę u osób, które chcą dochodzić swoich praw przed sądem, powoduje istnienie bariery, również takiej psychologicznej, przed skierowaniem np. pozwu czy przed występowaniem przed sądem. Ten projekt ustawy to zmienia i wprowadza jednoznaczny przepis, który przyznaje osobom głuchym oraz niedosłyszącym prawo do występowania przed sądem w znanym im języku migowym.

Oprócz tego projekt ustawy zapewnia im prawo do bezpłatnego korzystania z pomocy tłumacza, co zrównuje ich uprawnienia z uprawnieniami osób np. niewładających językiem polskim. Jest to bardzo ważny krok na drodze do budowania dostępności wymiaru sprawiedliwości, takiej prawdziwej inkluzywności i zniesienia barier.

Drugą bardzo ważną zmianą jest wprowadzenie list biegłych w formie elektronicznej, a nie, jak to dotychczas funkcjonuje, wyłącznie w formie papierowej. System teleinformatyczny będzie administrowany przez ministra sprawiedliwości. Ta zmiana pozwoli na objęcie listy biegłych sądowych rejestrem ROBUS, czyli Rejestrem Osób Biorących Udział w Postępowaniu Sądowym. Nie jest to nowy system, nie jest to nowy rejestr. Funkcjonuje on od 2016 r. i za jego pośrednictwem udostępniane są uprawnionym podmiotom, w szczególności właśnie sądom, informacje o profesjonalnych uczestnikach postępowania, takich jak radcowie prawni czy adwokaci.

Bardzo ważną zmianą jest też modyfikacja delegacji do wydania rozporządzenia. Dotychczas ta delegacja nie została zrealizowana, ponieważ obowiązujący przepis nakazuje uregulować jednym rozporządzeniem wszystkie systemy informatyczne, co w praktyce stało się niemożliwe. W tym projekcie ustawy minister sprawiedliwości będzie miał bardziej elastyczne narzędzie, bo będzie miał delegację fakultatywną i nie będzie musiał wydawać rozporządzenia co do wszystkich systemów, ale będzie można sukcesywnie wydawać przepisy czy rozporządzenia dla poszczególnych systemów po to, by eliminować różnice w różnych systemach stosowanych obecnie w wymiarze sprawiedliwości.

Tak jak powiedziałam, ten projekt to bardzo ważny krok, który pomaga w zwiększeniu dostępu do sądu, w sprawieniu, by wymiar sprawiedliwości był rzeczywiście otwarty dla wszystkich osób, również takich, które mogą mieć trudności właśnie w komunikowaniu się, i przede wszystkim tworzy pewne fundamenty czy eliminuje pewne luki po to, aby system sprawiedliwości był jak najbardziej nowoczesny i jak najbardziej cyfrowy.

Klub Koalicji Obywatelskiej popiera dalsze prace nad tym projektem, dlatego chciałabym złożyć trzy poprawki, które mają charakter doprecyzowujący ten projekt ustawy. (Oklaski)